Sosyal ilişkilerde, dostluklarda ve romantik bağlarda insanları bir araya getiren en güçlü faktörlerden biri birlikte kahkaha atabilmek. Bizi güldüren veya mizah anlayışımızın uyuştuğu kişilere karşı anında bir yakınlık, güven ve çekim hissederiz. Mizahın insanlar arasında bu kadar güçlü bir duygusal ve sosyal köprü kurmasının arkasındaki nörobiyolojik mekanizmayı anlamak için yapılan bir araştırma var.
Bu yazıda, Manninen ve diğerleri (2017) tarafından gerçekleştirilen ve The Journal of Neuroscience dergisinde yayımlanan araştırmayı anlatacağım. Araştırma, sosyal kahkahanın beyinde doğal ağrı kesici ve keyif verici kimyasallar olan endojen opioidlerin salınımını nasıl tetiklediğini, bu nörokimyasal sürecin beyindeki hangi bölgeleri aktive ettiğini ve insan ilişkilerindeki çekicilik ile güven hissini nasıl şekillendirdiğini incelemiş. Böylelikle, biriyle birlikte güldüğümüzde sadece eğlenmekle kalmayıp, beyinlerimiz arasında görünmez somut bir kimyasal bağ kurduğumuzu ve bizi güldüren insanları neden daha çekici bulduğumuzu anlıyoruz.
Araştırmanın Metodolojisi ve Tasarımı
Manninen ve arkadaşları (2017), sosyal kahkahanın beyindeki nörokimyasal karşılığını ölçmek amacıyla Pozitron Emisyon Tomografisi (PET) ve radyoaktif bağlayıcı (muprenorfin) yöntemlerini içeren deneysel bir tasarım kurgulamışlar. Çalışmada, katılımcıların beynindeki mu-opioid reseptörlerinin (MOR) yoğunluğu ve duyarlılığı incelenmiş.
Deney sırasında katılımcılar iki farklı sosyal koşulla karşılaştırılmış. Birinci koşulda katılımcılar yakın arkadaşlarıyla birlikte komedi klipleri izleyerek sosyal bir ortamda kahkaha atmış, kontrol koşulunda ise yalnız başlarına nötr içerikler izlemişlerdir. PET taramaları sayesinde, kahkaha atma süresi ve sıklığı ile beyindeki opioid reseptörlerinin bağlanma oranları arasındaki ilişki niceliksel olarak analiz edilmiş.
Kahkaha ve Beynin Doğal Ağrı Kesicileri
Araştırmanın bulguları, arkadaşlarıyla birlikte kahkaha atan katılımcıların beyinlerinde belirgin bir endojen opioid salınımı gerçekleştiğini ortaya koymuştur. Endojen opioidler, vücudumuzun kendi bünyesinde ürettiği ve ağrı algısını azaltma, stresi hafifletme ile ödül-haz mekanizmalarını düzenleme gibi görevleri olan doğal kimyasal taşıyıcılardır (nöropeptitler). Bu salınım özellikle sosyal duygulanım, ödül ve ağrı yönetiminden sorumlu beyin bölgelerinde yoğunlaşmış.
Kahkaha sırasında salgılanan bu endojen opioidler, vücudun doğal bir ağrı kesicisi ve yatıştırıcısı olarak işlev görür. Kişi, bu kimyasal salınım sayesinde kendini fizyolojik olarak daha güvende, rahatlamış ve huzurlu hisseder. Ağır bir fiziksel egzersiz yapmaksızın, yalnızca sosyal bir etkileşim ve kahkaha yoluyla bu denli yüksek bir opioid salınımının gerçekleşmesi, evrimsel süreçte grup içi dayanışmayı ve sosyal bağları korumak adına gelişmiş nörobiyolojik bir ödül mekanizmasıdır.
Mizahtan Kurulan Çekicilik ve Sosyal Bağlar
Sosyal kahkahanın tetiklediği bu nörokimyasal süreç, bireyler arası ilişkilerde doğrudan bir çekim mekanizmasına dönüşmektedir. Bizi güldüren bi insanla aynı ortamda bulunduğumuzda beyinde salgılanan opioidler, iki kişi arasında kimyasal bir köprü oluşturur. Birey, yaşadığı bu rahatlama ve emniyet hissini bilinçdışı düzeyde karşısındaki insanla eşleştirir ve o kişiyi daha güvenilir, sempatik ve çekici olarak algılamaya başlar.
Karşılıklı kahkaha, savunma mekanizmalarını gevşeterek sosyal mesafeyi azaltır ve iki insan arasında bağ kurmayı kolaylaştırır. Bu kolaylaştırıcı etken, komik birine yakınlık hissetmenin yanıltıcılığını düşündürücü diyebiliriz.
Referanslar
Manninen, S., Tuominen, L., Dunbar, R. I. M., Karjalainen, T., Hirvonen, J., Arponen, E., Hari, R., Jääskeläinen, I. P., Sams, M., & Nummenmaa, L. (2017). Social laughter triggers endogenous opioid release. The Journal of Neuroscience, 37(25), 6125–6131. https://doi.org/10.1523/JNEUROSCI.0688-17.2017
